Het Douanekantoortje van Beek-Ubbergen
Architectuur,  Gelderland,  Geschiedenis

Het Douanekantoortje van Beek-Ubbergen

Meer dan eens was ik er al langs gekomen, op de fiets met de auto, de berg af en de berg op en steeds was dat kleine bijzondere gebouwtje me opgevallen. Uiteindelijk zocht ik het gebouwtje op en kwam erachter dat dit ooit het douanekantoortje van Beek-Ubbergen was en dat het gebouwd is in bouwstijl het Nieuwe Bouwen.

Functionalisme of het Nieuwe Bouwen
Het Nieuwe Bouwen is een voor- en naoorlogse bouwstijl die zijn grondslag kent in Duitsland en Zwitserland. De bouwstijl is gericht op de verbetering van de mens door betere bewoning. Qua tijdsperiode stamt deze architectuurvorm uit een periode waar straten soms zo smal, klein en bedompt waren dat een waarheidsgetrouwe kaart de straatnaam er niet op kon drukken maar het een nummer gaf. Het Nieuwe Bouwen was gericht op de behoefte van de bewoner en was in vele opzichten zijn tijd ver vooruit. Niet alleen woningen maar ook kantoren en andere bouwwerken moeste efficiënt en licht zijn. Herkenbaar aan de stijl is het gebruik van glas, gewapend beton en strakke lijnen en de totale afwezigheid van ornamenten en versierring.

Douane-informatie bureau der ANWB
Hoewel de foto’s nu vertellen dat het douanekantoortje een ijszaak is, liep hier voorheen tot 1949 de Duits-Nederlandse grens. Net achter het in 1938 geopende gebouwtje was een slagboom en aan die kant stond auskünft op de gevel, informatiebalie. Het douanekantoortje is gebouwd op wat een keermuur heet. Het heeft dan ook twee verdiepingen en ligt qua adres aan de Rijksstraatweg het bovenste deel ligt aan de Van Randwijckweg een stevig stijgende weg want Beek-Ubbergen ligt aan de voet van de Nederrijnse Heuvelrug.

Ruim voor de Tweede Wereldoorlog kwam dit gebied in zwang voor toerisme door de mooie omgeving. Er was nood aan een grenswachtershuisje en de uit Haarlem afkomstige Bert Schultheiss ontwierp het. Aan beide zijden van het gebouwtje lag een spoorlijn ‘beneden’ aan de Rijksstraatweg was dat de stoomtram naar Nijmegen en ‘boven’ lag een bergspoor naar Berg en Dal. Het douanekantoortje had toen dan ook aan beide straten loketten en bezit dus twee voorgevels. Aan de zijkant van het pand is de trap gevestigd waar deels het zadeldak van het gebouw overeen steekt.

De grens verlegd
Tot 1949 lag de grens Nederland-Duitsland vlak achter het douanekantoortje van Beek-Ubbergen en middenin de doorgaande straat van het dorp. Het gebied wat een deel van Beek, de Duivelsberg en een stuk Wylermeer beslaat werd in 1949 door Nederland geannexeerd. Veel van zulke delen werden in 1963 teruggegeven aan Duitsland, maar dit deel niet. Het voormalige douanekantoor is een rijksmonument en tegenwoordig een ijssalon.

32 reacties